Nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa od wielu lat jest przedmiotem sporów sądowych pomiędzy właścicielami nieruchomości a przedsiębiorstwami przesyłowymi. Spory te dotyczą zarówno legalności korzystania z cudzych nieruchomości w celach infrastrukturalnych, jak i finansowania tegoż korzystania.
W 2008 roku do Kodeksu cywilnego został wprowadzony nowy, trzeci – obok służebności gruntowych i służebności osobistych – rodzaj służebności, zdefiniowany w art. 305 1 – 4 k.c, zgodnie z którym nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
Zgodnie z dyspozycją art. 292 k.c. Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Czas niezbędny do stwierdzenia zasiedzenie precyzuje art. 172 k.c., zgodnie z którym wynosi on dwadzieścia lat w dobrej wierze i trzydzieści lat złej wierze.
W związku z powyższym powstała wątpliwość, czy można nabyć przez zasiedzenie służebność przesyłu, na kogo rzecz następuje ustanowienie przedmiotowej służebności (właściciela nieruchomości władającej, czy przedsiębiorcy do którego należą urządzenia) oraz czy można nabyć w drodze zasiedzenia służebność przesyłu przed 3 sierpnia 2008 roku (wprowadzenie do Kodeksu Cywilnego instytucji służebności przesyłu).
W praktyce, na przestrzeni ostatnich lat, ukształtowała się linia orzecznicza niekorzystna dla właścicieli nieruchomości, dopuszczająca zasiedzenie takich służebności na rzecz przedsiębiorcy jeszcze przed 2008 r.,. Oznacza to, że Sądy doliczały okres, w którym przedsiębiorstwa korzystały z nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności przesyłu przed dniem wejścia w życie regulacji dotyczących służebności przesyłu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia tej służebności, tj. doliczając do okresu zasiedzenia czas przypadający przed wprowadzeniem art. 305 1-4 do k.c.,
Dopiero 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, w sprawie o sygn. akt P 10/16, zgodnie z którym uznaje dotychczas stosowaną wykładnię art. 292 k.c. w związku z art. 285 § 1 i 2 k.c., tj. pozwalającą na doliczenie do okresu zasiedzenia także czasu przypadającego przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego instytucji służebności przesyłu, za sprzeczną z Konstytucją.
Dla właścicieli nieruchomości oznacza to, iż po wyroku zasiedzenie służebności przesyłu liczone jest wyłącznie od 2008 roku, tj. po wprowadzeniu go do Kodeksu Cywlinego. Tym samym pierwsze przypadki zasiedzenia w dobrej wierze mogą pojawić się dopiero w 2028 roku. Dla właścicieli nieruchomości jest to klarowny sygnał, że czas na podjęcie działań jeszcze trwa, jednak dalsza zwłoka może prowadzić do utraty możliwości dochodzenia swoich praw.
Co więcej dotychczas przedsiębiorstwa korzystały z nieruchomości często bez wynagrodzenia, a właściciele musieli znosić uciążliwości wynikające chociażby z przebiegu infrastruktury przesyłowej. Wysokość roszczeń właścicieli nieruchomości zależy od rodzaju urządzeń, stopnia ograniczenia nieruchomości oraz tego, czy przedsiębiorstwo korzystało z gruntu bez tytułu prawnego. Roszczenia dotyczące służebności przesyłu mogą dotyczyć zarówno rekompensaty za ustanowienie służebności przesyłu, jak i wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w przeszłości.
Wyrok tworzy również szansę dla osób, które wcześniej dochodziły roszczeń i przegrały sprawy z powodu niekorzystnej wykładni prawa. W oparciu o przepisy art. 399 i nast. Kodeksu Postępowania Cywlinego mogą oni złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Na złożenie wniosków o wznowienie postępowań właściciele nieruchomości, którzy w ciągu ostatnich 10 lat przegrali w sądzie, mają tylko 3 miesiące od momentu publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.